Mandarijneend in Tokyo

Buiten was het al licht geworden. De zon komt hier altijd zo vroeg op. Opgewonden en ook een beetje zenuwachtig keek ik nog een laatste keer naar m'n spullen en ging na in mijn hoofd of ik alles had ingepakt. Vandaag moest ik voldoen aan één van de verplichtingen van de stichting die mij dit jaar studeren in Japan mogelijk maakt... maar het voelde niet als een verplichting. In tegendeel, ik had er erg veel zin in! En zo zei ik s'ochtends vroeg Yamagata vaarwel voor één dag en ging ik met de razendsnelle shinkansen dwars door het groene landschap heen terug naar Tokyo, waar ik al gauw in een stroming van mensen belandde die allemaal met een duidelijk doel voor ogen doorliepen. Ik daarentegen was steeds aan het rondkijken waar ik nu weer moest overstappen, waarbij ik wel eens tegen de stroming inliep en moest oppassen dat ik tegen niemand opbotste. De sfeer in Tokyo is aan de ene kant hectisch vergeleken met Yamagata, aan de andere kant juist levendig en geweldig om mee te maken. Het trein en metronetwerk is ingewikkeld, maar alles staat zo duidelijk aangegeven met karakters, letters, kleuren en pijlen, dat ik al gauw de weg kon vinden. Eerst met de JR Yamanote lijn naar Shimbashi, daar overstappen op de Tokyo Metro Ginza Line naar Tameikesanno en daar weer overstappen op de Tokyo Metro Nanboku Line, om uiteindelijk op het station Roppongi Icchome uit te komen. Ondertussen genoot ik van de stadse sfeer, de vele verschillende mensen die in en uitstapten, de kleurrijke reclameposters in de metro. Ik wist toen nog niet dat ik op zo'n mooi metrostation zou uitkomen! Het was er supermodern en ruimtelijk, met glazen wanden en met uitzicht op de binnenplaats van de Izumi Garden Tower, een luxe gebouw met winkels, restaurants en appartementen. Bij de eerste uitgang die ik kon vinden ging ik naar buiten en keek om me heen. Veel hoge, moderne gebouwen, maar waar als eerst mijn oog op viel, bleek de juiste te zijn. 'Mori' stond er met westerse letters bovenaan de wolkenkrabber, dat moest wel Arc Mori Tower zijn!

Het metrostation Roppongi Icchome met Izumi Garden Tower ernaast.

De ingang van Arc Mori Tower. Heel stads, maar toch omringd door groen.

En daar zat ik dan, op een bankje achter een grote fontein op de binnenplaats. Om me heen te kijken naar zakenmensen die op een lollige manier een groepsfoto maakten op een trap, blije spelende kinderen, oude mensjes die musjes brood voerden, de westers uitziende klok in het midden, de verschillende (lege) terrasjes, een eclectisch bouwwerk van Romeinse zuilen en metaal dat een poort moest voorstellen, het groen op het dak en de vele vogeltjes die af en aan vlogen (er is een beschermde vogeltuin op het dak) en formeel geklede buitenlanders die serieuze gesprekken voerden of op hun horloge keken. Terwijl ik genoeg te zien had, keek ik nog een laatste keer naar mijn schriftje met woordjes en zinnetjes en probeerde ik geforceerd nog een beetje keigo (beleefd Japans) in m'n hoofd te krijgen, hoewel ik eigenlijk wist dat keigo en zenuwen niet samengaan. Ik was blij dat het bijna twaalf uur was... Met pijn in m'n oren schoot ik met de lift naar boven, naar de 33ste verdieping van Arc Mori Tower. Gelijk voor mijn neus zag ik een deur waarop 'Heiwa Nakajima Zaidan' stond. De komende paar uur heb ik een mapje gekregen met de informatie en verplichtingen van de stichting, heb ik kennis gemaakt met een studente uit Taiwan die nu in Osaka studeert (we waren dus met z'n tweeën op bezoek), heb ik heerlijke sushi en een soort appelflap als toetje (net Nederlands haha!) gegeten samen met de mensen van de stichting en heb ik geprobeerd om zoveel mogelijk te praten. Er vielen wel eens stiltes, maar zodra één van de mannen aan mijn kant van de tafel begon over Nederland en Japan, Yamagata en waarom ik interesse heb in Japan, wist ik wel iets te vertellen. Ze waren allemaal aardig en geïnteresseerd. Sommigen begonnen over Nederlandse woorden in het Japans zoals 'ryukusakku', anderen begonnen Japanse taalgrapjes te maken die wij niet begrepen. Ondertussen keek ik wel eens langs hen heen naar het raam voor mij, waarachter een uitzicht van heel Tokyo lag, met de rode Tokyo Tower heel dichtbij. Het was prachtig. En heel bijzonder om daar te mogen zijn! Om iedereen te bedanken had ik een souvenirtje meegenomen uit Nederland en Yamagata: kruidnoten en kersencakejes! Aangezien Japanners een cadeautje niet meteen uitpakken wanneer de gever er nog bij zit, kan ik alleen maar hopen dat ze het leuk vonden... Met gemengde gevoelens zeiden we gedag en gingen we met z'n tweeën naar beneden. Opgelucht, nog steeds een beetje gespannen, maar wel tevreden over vanmiddag.

Daar zat ik dan, ergens bovenin!

Onderdoor richting de binnenplaats.

Een vreemde mix van modern westers en oud Romeins...

Na veel gekletst te hebben en onze namen te hebben uitgewisseld (voor op facebook), zeiden we elkaar gedag op Shimbashi. Zij ging terug naar Osaka, ik had nog plannen in Tokyo... en dat was het plan om er nog even te zijn! Zo liep ik spontaan tegen een boekenmarkt aan op het plein voor het metrostation van Shimbashi. En daar was zoveel te zien: moderne romans, oude versleten stripboeken en prentenboeken, kookboeken, woordenboeken, hobbyboeken (vooral knutselen en origami), kunstboeken, posters, Japanse prenten, oude lp's en cd's (vooral klassiek en jazz), reisgidsen, vergeelde ansichtkaarten van vroeger uit verschillende plaatsen in Japan, advertenties van oude films, woordenboeken, tijdschriften en ga zo maar door. Na heel lang neuzen door het doolhof van kraampjes, ging ik met een mooie prent met mandarijneenden erop en een boek 'Shinpuru Hitori Kurashi' (eenvoudig op jezelf wonen, wel toepasselijk!) in mijn tas naar het  treinstation Shimbashi, waar ik de trein nam naar Ueno. Hier was ik van plan om om 18.17 op de shinkansen te stappen, wat betekende dat ik nog twee uur de tijd had om naar het Ueno park en Ameyoko-cho te gaan! En zo liep ik door het Ueno park, wat helemaal in het teken stond van 'Tokyo Green 2012', al wist ik niet wat dat precies was... in ieder geval waren er mooie bloemen geplant en gekleurde vlaggetjes opgehangen in de bomen. Op de meeste plekken was het erg druk, op sommige plekken was het weer heel rustig. Zoals die kleine, verborgen shinto-schrijn met verschillende kleine, rode torii en een paar trappen naar beneden als ingang. Hier ontmoette ik vosjes met rode sjaaltjes en mysterieuze, donkere gangetjes achter de gebouwen die een beetje verlicht werden door rode lampions. Ik had er graag willen kijken, maar durfde niet... En toen stond ik daar, bij die andere mooie tempel die omringd werd door waterlelies! In de zomer bestonden ze uit enorme groene bladeren met prachtig roze bloemen, groeiend en bloeiend! Nu waren de grote groene bladeren het enige wat er nog van over was, want de roze bloemen waren veranderd in grijze douchekoppen. De zomer is voorbij...

De boeken (en van alles) markt!

Nu moet het mij wel gaan lukken hoor, op mezelf wonen!

Oooh... mysterieus!

Eerst een mooie, roze bloem, nu alleen nog maar een 'douchekop'...

Het vrolijke Uenopark.

Links Ameyoko, rechts Uechun. Veel geuren en kleuren en vooral heel veel mensen!

Na genoten te hebben van de levendige, internationale sfeer van de drukke winkelstraat Ameyoko-cho, de gemengde etensluchten van verse vis en kebab opgesnoven te hebben, ananas op een stokje te hebben gegeten, op een merkwaardige manier aangesproken te worden door een oud vrouwtje en heel veel buitenlanders gezien te hebben (ben ik niet meer gewend in Yamagata!), was het maar eens tijd om terug te keren naar het treinstation. Om mezelf te trakteren na deze inspannende, maar leuke dag, kocht ik een ekiben (een bento op het station). Deze at ik lekker in de trein op! Buiten was het donker geworden, alleen de lichtjes van huizen kon je nog zien, die steeds minder werden naarmate Tokyo steeds verder achter ons lag. Ik keek naar buiten en zag alleen mezelf spiegelen in het glas. Ik deed m'n ogen dicht en rustte uit, zoals wel meer mensen om mij heen. Allemaal vermoeide gezichten, allemaal op weg naar huis door het donker.

Mijn avondeten: Gecarameliseerde zoete aardappel, rijst met paddestoelen en zeewier, rijstnoedels, 'rode vis', paprika, shiitake, pompoen, garnaal, wortel, kwarteleitje, edamame...

Bergen en baden in de regen

"Yamagata, an old Japanese tradition is here," zo luidt de slogan op de website van Yamagata University. Bij de aankomst op het supermoderne station en het zien van alle moderne gebouwen in de stad, vond ik dit een vreemde uitspraak. Welliswaar schijnt Yamagata de prefectuur te zijn waar oude folkloristische verhalen over kappa en andere mythologische figuren vandaan komen. Daarbij is Yamagata een kasteelstad geweest, wat je nu nog kunt terugzien aan de smalle, strategische paden en aan de overgebleven kasteelmuur in het Kajo park. Maar wat kan ik meekrijgen van dit zogenaamde 'traditionele Japan'?

Samen in Kinderdijk!

En nu in Zao onsen!

Vandaag ging ik op pad met Akiko Hayashida, haar heb ik op een toevallige manier leren kennen toen zij op vakantie was in Nederland en verbleef in Rotterdam. Ik heb haar toen rondgeleid: we zijn naar Kinderdijk geweest, naar de Oude Haven en naar de Euromast. Het was heel leuk en aangezien ze in Yamagata woont, zouden we elkaar snel weer ontmoeten! En zo gingen we van het stadse, waterrijke Rotterdam naar de bosrijke Zao-san, een berg vlakbij Yamagata stad, die ze mij nu wilde laten zien. Zao is een prachtige berg waar je zowel dichte naaldbossen, bamboebossen, akkers als kleine dorpjes kunt zien. Het was er mooi groen en had een heerlijke rustige sfeer. Langs de weg stopten we even bij een groentewinkeltje waar ze van alles verkochten: mais, tomaten, broccoli, allerlei soorten kool, noten en daikon (radijs) die aan de overkant van de weg uit de grond getrokken werden en nog helemaal onder de aarde zaten. Ik kocht mini-tomaatjes, die mooi rood waren en er heerlijk uitzagen. We reden verder en werden opeens overweldigd door harde stortbuiten en muren van mist. Op een gegeven moment zagen we geen hand voor ogen, zo wit was de muur voor ons! Dat was best wel eng (en spannend...)! Bij een uitkijkpunt kochten we een warme kop thee, wat heerlijk was op die koude berg (want hoe hoger, hoe koeler). De Japanse liefde voor lokale producten keerde hier weer terug: zo scheen dit pruimen-kombu (zeewier)-thee te zijn uit de Miyagi prefectuur (Zao ligt tussen Yamagata en Miyagi in). Het was heerlijk warm en had een zilte, maar toch een fruitige smaak. We keken door het grote raam waar we het uitzicht van Zao-san hadden moeten zien, wat vandaag enkel een grote grijswitte waas was en hadden medelijden met de zielige meneer wiens paraplu steeds de andere kant op klapte terwijl hij tegen de storm inliep...

Mooie paarse bloemen.

En heel veel rijstvelden (in de zomer waren ze nog groen)!

In al deze kou was het tijd voor iets warms, tijd voor een onsen! Een onsen is een warm bad dat op een natuurlijke manier verwarmd wordt. In Yamagata zijn er een heleboel onsen, maar Zao-san is de favoriet van Akiko. En wat was het toch heerlijk! Een prachtig houten, traditioneel uitziend gebouw waar je op je sokken naar het 'damesbad' loopt, waar je je uitkleedt, doucht, het handdoekje opvouwt en op je hoofd legt (waar moet je het anders laten?) en dan het warme bad ingaat. Eerst gingen we in het binnenbad, waar kleine houten schijfjes op het water dreven. Ik vroeg wat dat waren en zij vertelde me dat mensen daarop hun wensen opschrijven. Niet alleen in tempels kun je een wens doen dus... Door de grote ramen naast het bad keek ik naar buiten, naar een mooie tuin met blauwe hortensia's. Ik was verbaasd toen ik mensen in hun blootje gewoon naar buiten, de regen in zag lopen! Pas toen we zelf naar buiten gingen, realiseerde ik me dat er ook buitenbaden waren! Door de koude regen gingen we zo het warme bad in, onder het afdakje. Het bad was vrij diep, maar aan de zijkanten lagen rotsen waarop je kon zitten. Er was een sterk contract tussen warmte en kou en toch begon ik het warm te krijgen van het grijsblauwe water en de stoom om me heen. Het schijnt dat er zwavel in het water zit en daarom een beetje ruikt naar gekookte eieren. Naast de grote baden stonden drie grote, grijze bakken waarbij drie stralen warm water vanuit de grond in een boogje zo de bakken in stroomde. Ieder gingen we in zo'n mini-bad zitten en moesten lachen om de situatie: daar zitten we dan buiten in bad, in de regen! Voor de baden stond een houten bordje met uitleg. Ik probeerde het te lezen... maar de uitgangen van de werkwoorden kwamen me verre van bekend voor en waren soms vreemd om uit te spreken. Het bleek Yamagata-ben, het accent van Yamagata te zijn! Nu kan ik me voorstellen dat zelfs Japanners die niet uit Yamagata komen dit totaal niet kunnen begrijpen!

Het uitzicht op de binnenplaats vanuit het restaurant.

Zoveel te eten!

Na het warme bad gingen we eten in het restaurant van de onsen. Het zag er ruimtelijk uit, met grote ramen aan beide kanten en er waren houten lage tafels met tatami matten. We gingen zitten aan een tafel aan het raam, waar je uitkeek op de frisgroene tuin en de stromende regen eroverheen. Er zaten grote families aan de tafels met mama's, papa's, kindjes, opa's en oma's. Een klein meisje riep hard door het restaurant heen dat ze koude soba wilde, stapelde alle kussens op die ze kon vinden en ging erop zitten. Haar kleine beentjes bungelden over de grote stapel kussens heen... zo schattig! Sobanoedels (donkere noedels gemaakt van boekweit) zijn trouwens een specialiteit van Yamagata èn Zao. Nadat de soba gekookt is, worden deze afgespoeld met koud water van de berg, wat ze zo lekker maakt. We bestelden dan ook allebei soba, dat wil zeggen een dienblad met een bord met koude soba en reepjes nori en een kommetje erbij met een bijgerecht naar keuze. Zo had ik dashi (Japanse bouillon, meestal getrokken uit vis of zeewier) met een eitje erin dat is gekookt in de onsen (heerlijk zacht dus!) en bolletjes tempura (gefrituurd rijstdeeg). Het is de bedoeling dat je de soba oppakt, doopt in de bouillon en dan opeet. En het was heerlijk! Zo ook het ijsje daarna, dat was gemaakt van groene bonen van Zao. Ook Akiko had een mooi toetje: anmitsu. Dat is gelei met 'zwarte siroop' en allerlei soorten fruit.

Alles bij elkaar was het een heerlijke ervaring! De sfeer, de warmte van het bad, het eten en drinken, de mooie natuur en ook de terugreis. Geel geworden rijstvelden als terrassen in verschillende verdiepingen tegen de bergen aan, een enorme rode torii over de weg heen, paarse en oranje cosmos en andere bloemen langs de weg, vervaagde bergen en dorpjes in de verte die steeds duidelijker zichtbaar werden naarmate het opklaarde. Is dit alles dan die oude, Japanse traditie hier?

Groene bergen, groene koffer en ik.

Yamagata... een stad van de bergen, in de bergen, tussen de bergen. Lachende omaatjes, bergbeklimmers, mistige bergen, felrode kersen, bontgekleurde mandarijneenden, traditionele ryokan, woeste natuur en strakke, Europees ogende gebouwen knallen van de toeristische folder af. Kijkend naar deze ideale beelden, reizen mijn enorme groene koffer en ik van Tokyo naar Yamagata, langs bergen, door bergen heen, omringd door bergen. Natuurlijk is het altijd even afwachten waar je terecht komt... Maar in ieder geval had ik al ontzettend genoten van de reis zelf. Zo raakte ik niet uitgekeken op de bijna mystieke omgeving waar bomen superhoog en dun zijn, een beekje dat hier wild tussendoor stroomt omringd door rotsen, wuivende wilde grassen en riet in de wind... maar ook opeens een huisje midden in de natuur, lappendekens aan frisgroene en gele rijstvelden, dan weer een dorpje, dan een stad. Ik keek maar naar buiten, met mijn gigantische groene koffer naast me, omdat hij nergens anders paste. Gelukkig was het die dag niet zo druk in de trein...

Yamagata: bergen, bloemen,  blije mensen, kersen, de Shinkansen...

Met de trein door Yamagata... lijkt het op de tekening van hierboven?

Iets wat ik die dag wel had geleerd, is dat je als meisje alleen met een gigantische groene koffer opvalt en er blijkbaar vreselijk hulpeloos uitziet... waarom anders zou iedereen me overal geholpen hebben zonder dat ik er ook maar om vroeg? Had ik moeite met mijn koffer van de lopende band afkrijgen, dan was er wel een sterke mevrouw die hem er zo vanaf sleurde! Had ik moeite met hem de ene trap af krijgen, dan was er wel een meneer die hem voor mij droeg. Had ik moeite met hem de trap op krijgen, dan was er weer een meneer die mij de weg wees naar de dichtstbijzijnde roltrap. Ook bij de rij voor de shinkansen was er een aardige mevrouw die vroeg waar ik naartoe ging en welke trein ik ging nemen, zo wist ik zeker dat ik de goede kant opging. Het geluk stond blijkbaar aan mijn kant... alles was perfect gegaan. Zo ook de vliegreis, die volgde op het afscheid van mijn familie en vrienden. Ik voelde me verdrietig en blij tegelijk op dat moment. De weken voordat ik weg ging hebben we zoveel tijd doorgebracht en samen zoveel leuke dingen gedaan, dat was fijn om steeds aan terug te denken! Tegelijkertijd moet ik iedereen zo lang missen natuurlijk, dus dat was wel een dubbel gevoel. Maar we houden contact, wat met internet natuurlijk zo makkelijk gaat!

En toen kwam ik aan op het station van Yamagata. De lucht was blauw en helder, het zonnetje stond laag en het was lekker warm. Het was rustig op het station, aan het plafond hingen vlaggen van het beroemde Hanagasa festival, ik keek uit over de stad en overal om me heen zag ik groene bergen achter de gebouwen. Een souvenirwinkeltje, een oud mannetje bij een klein bento-kraampje... Ik dacht dat het hier wel mee ophield in het landelijke Yamagata. Mijn eerste indruk was al positief, ik voelde me er op m'n gemak (hoewel ik nog niets van de stad had gezien). En toen zag ik Starbucks op het station (huh?)! En een warenhuis met een boekenwinkel, verschillende kledingwinkels, een restaurant, een winkel van studio Ghibli en nog veel meer. Toen ik het station uitliep, zag ik een paar grote gebouwen, voor de rest lagere gebouwen. Het was er mooi, ruim en vooral heel netjes. Het had een stadse uitstraling, maar het was er ook lekker rustig en groen. De eerste avond verbleef ik in een hotel, de volgende dag werd ik opgehaald door een student, die me begeleidde naar het International House waar ik nu ben gaan wonen. Inmiddels heb ik het al helemaal ingericht met alles wat in mijn gigantische koffer zat en de nieuwe spullen die studenten hier hebben achtergelaten en die ik zelf heb gekocht. Het kamertje is klein maar fijn en alles is er: ook een klein keukentje, een toilet en een douche! Natuurlijk op z'n Japans klein en praktisch, met een wasbak die je over de wc moet schuiven om te kunnen douchen haha!

En toen liep ik het station uit... zo ruim en schoon!

En toen liep ik het station weer in... en was er meer dan ik had gedacht!

Ik ben hier nog maar zo kort en toch is er al zoveel gebeurd! Zo ben ik met Yuki en Manami, twee studentes die buitenlandse studenten helpen, naar het gemeentehuis geweest, waar we heel veel bureaucratische toestanden hebben meegemaakt! Na heel veel vragen, nog een keer vragen, navragen en heel veel wachten, is alles gelukt en heb ik daarna ook een bankrekening kunnen aanvragen. Daarna waren we moe en hongerig en gingen we lunchen in een typisch Japans-Italiaans restaurant (pasta met paddestoelen en nori!). Ook heb ik mijn placement test gedaan, waardoor ik op niveau 6 van Japans ben gekomen (het hoogste niveau was nog iets te moeilijk voor mij) en op niveau 3 voor kanji (een hoger niveau was er niet, maar ik moet en wil nog veel leren!). Daarna heb ik mijn mentor en de docent die mij begeleidt in mijn onderzoek ontmoet. Zo wil ik het gaan hebben over kunstenaressen van tegenwoordig in relatie tot gender en feminisme. Hij heeft mij uitgenodigd om zijn colleges (geheel in het Japans, slik!) bij te wonen en me een boek te leen gegeven over het onderwerp, wat er erg interessant uitziet! Inmiddels heb ik ook een paar ganggenoten gekregen, uit Estland en uit Brunei, twee aardige meisjes met wie ik tussendoor veel heb gekletst. We maken immers allemaal hetzelfde mee... "Lisanne, ben je niet eenzaam als je in je eentje naar Yamagata gaat?" was een veelgestelde vraag voordat ik vertrok. Grappig genoeg ben ik afgelopen dagen zelden alleen geweest... en ik ga nog veel meer mensen ontmoeten! En veel meer leren! En nog veel meer (leuke) dingen meemaken!

Het International House en heel veel fietsen (ik wil er ook één)!

Als ik de poort uitloop richting de winkels, loop ik door deze straat. De blaadjes beginnen mooi rood te kleuren.

Mijn kamer! De sprei en het zonnetje maken het lekker vrolijk!

Magneetjes op de koelkast!

Mooie paarse bloemen!