Bergen en baden in de regen

"Yamagata, an old Japanese tradition is here," zo luidt de slogan op de website van Yamagata University. Bij de aankomst op het supermoderne station en het zien van alle moderne gebouwen in de stad, vond ik dit een vreemde uitspraak. Welliswaar schijnt Yamagata de prefectuur te zijn waar oude folkloristische verhalen over kappa en andere mythologische figuren vandaan komen. Daarbij is Yamagata een kasteelstad geweest, wat je nu nog kunt terugzien aan de smalle, strategische paden en aan de overgebleven kasteelmuur in het Kajo park. Maar wat kan ik meekrijgen van dit zogenaamde 'traditionele Japan'?

Samen in Kinderdijk!

En nu in Zao onsen!

Vandaag ging ik op pad met Akiko Hayashida, haar heb ik op een toevallige manier leren kennen toen zij op vakantie was in Nederland en verbleef in Rotterdam. Ik heb haar toen rondgeleid: we zijn naar Kinderdijk geweest, naar de Oude Haven en naar de Euromast. Het was heel leuk en aangezien ze in Yamagata woont, zouden we elkaar snel weer ontmoeten! En zo gingen we van het stadse, waterrijke Rotterdam naar de bosrijke Zao-san, een berg vlakbij Yamagata stad, die ze mij nu wilde laten zien. Zao is een prachtige berg waar je zowel dichte naaldbossen, bamboebossen, akkers als kleine dorpjes kunt zien. Het was er mooi groen en had een heerlijke rustige sfeer. Langs de weg stopten we even bij een groentewinkeltje waar ze van alles verkochten: mais, tomaten, broccoli, allerlei soorten kool, noten en daikon (radijs) die aan de overkant van de weg uit de grond getrokken werden en nog helemaal onder de aarde zaten. Ik kocht mini-tomaatjes, die mooi rood waren en er heerlijk uitzagen. We reden verder en werden opeens overweldigd door harde stortbuiten en muren van mist. Op een gegeven moment zagen we geen hand voor ogen, zo wit was de muur voor ons! Dat was best wel eng (en spannend...)! Bij een uitkijkpunt kochten we een warme kop thee, wat heerlijk was op die koude berg (want hoe hoger, hoe koeler). De Japanse liefde voor lokale producten keerde hier weer terug: zo scheen dit pruimen-kombu (zeewier)-thee te zijn uit de Miyagi prefectuur (Zao ligt tussen Yamagata en Miyagi in). Het was heerlijk warm en had een zilte, maar toch een fruitige smaak. We keken door het grote raam waar we het uitzicht van Zao-san hadden moeten zien, wat vandaag enkel een grote grijswitte waas was en hadden medelijden met de zielige meneer wiens paraplu steeds de andere kant op klapte terwijl hij tegen de storm inliep...

Mooie paarse bloemen.

En heel veel rijstvelden (in de zomer waren ze nog groen)!

In al deze kou was het tijd voor iets warms, tijd voor een onsen! Een onsen is een warm bad dat op een natuurlijke manier verwarmd wordt. In Yamagata zijn er een heleboel onsen, maar Zao-san is de favoriet van Akiko. En wat was het toch heerlijk! Een prachtig houten, traditioneel uitziend gebouw waar je op je sokken naar het 'damesbad' loopt, waar je je uitkleedt, doucht, het handdoekje opvouwt en op je hoofd legt (waar moet je het anders laten?) en dan het warme bad ingaat. Eerst gingen we in het binnenbad, waar kleine houten schijfjes op het water dreven. Ik vroeg wat dat waren en zij vertelde me dat mensen daarop hun wensen opschrijven. Niet alleen in tempels kun je een wens doen dus... Door de grote ramen naast het bad keek ik naar buiten, naar een mooie tuin met blauwe hortensia's. Ik was verbaasd toen ik mensen in hun blootje gewoon naar buiten, de regen in zag lopen! Pas toen we zelf naar buiten gingen, realiseerde ik me dat er ook buitenbaden waren! Door de koude regen gingen we zo het warme bad in, onder het afdakje. Het bad was vrij diep, maar aan de zijkanten lagen rotsen waarop je kon zitten. Er was een sterk contract tussen warmte en kou en toch begon ik het warm te krijgen van het grijsblauwe water en de stoom om me heen. Het schijnt dat er zwavel in het water zit en daarom een beetje ruikt naar gekookte eieren. Naast de grote baden stonden drie grote, grijze bakken waarbij drie stralen warm water vanuit de grond in een boogje zo de bakken in stroomde. Ieder gingen we in zo'n mini-bad zitten en moesten lachen om de situatie: daar zitten we dan buiten in bad, in de regen! Voor de baden stond een houten bordje met uitleg. Ik probeerde het te lezen... maar de uitgangen van de werkwoorden kwamen me verre van bekend voor en waren soms vreemd om uit te spreken. Het bleek Yamagata-ben, het accent van Yamagata te zijn! Nu kan ik me voorstellen dat zelfs Japanners die niet uit Yamagata komen dit totaal niet kunnen begrijpen!

Het uitzicht op de binnenplaats vanuit het restaurant.

Zoveel te eten!

Na het warme bad gingen we eten in het restaurant van de onsen. Het zag er ruimtelijk uit, met grote ramen aan beide kanten en er waren houten lage tafels met tatami matten. We gingen zitten aan een tafel aan het raam, waar je uitkeek op de frisgroene tuin en de stromende regen eroverheen. Er zaten grote families aan de tafels met mama's, papa's, kindjes, opa's en oma's. Een klein meisje riep hard door het restaurant heen dat ze koude soba wilde, stapelde alle kussens op die ze kon vinden en ging erop zitten. Haar kleine beentjes bungelden over de grote stapel kussens heen... zo schattig! Sobanoedels (donkere noedels gemaakt van boekweit) zijn trouwens een specialiteit van Yamagata èn Zao. Nadat de soba gekookt is, worden deze afgespoeld met koud water van de berg, wat ze zo lekker maakt. We bestelden dan ook allebei soba, dat wil zeggen een dienblad met een bord met koude soba en reepjes nori en een kommetje erbij met een bijgerecht naar keuze. Zo had ik dashi (Japanse bouillon, meestal getrokken uit vis of zeewier) met een eitje erin dat is gekookt in de onsen (heerlijk zacht dus!) en bolletjes tempura (gefrituurd rijstdeeg). Het is de bedoeling dat je de soba oppakt, doopt in de bouillon en dan opeet. En het was heerlijk! Zo ook het ijsje daarna, dat was gemaakt van groene bonen van Zao. Ook Akiko had een mooi toetje: anmitsu. Dat is gelei met 'zwarte siroop' en allerlei soorten fruit.

Alles bij elkaar was het een heerlijke ervaring! De sfeer, de warmte van het bad, het eten en drinken, de mooie natuur en ook de terugreis. Geel geworden rijstvelden als terrassen in verschillende verdiepingen tegen de bergen aan, een enorme rode torii over de weg heen, paarse en oranje cosmos en andere bloemen langs de weg, vervaagde bergen en dorpjes in de verte die steeds duidelijker zichtbaar werden naarmate het opklaarde. Is dit alles dan die oude, Japanse traditie hier?